Kritiek van Trefpunt op veiligheidsnota PvdAPolitieke partij
moet zich niet met geloofszaken bemoeien
In 2005 heeft een projectgroep ‘Internationale vrede en
veiligheid’ onder voorzitterschap van Nico Schrijver een rapport
opgesteld, getiteld ‘Vreedzaam Veilig, een sociaal-democratische koers
in een veranderende wereld’. Het Trefpunt van socialisme en
levensovertuiging heeft het rapport becommentarieerd. Na waardering voor
de nota te hebben uitgesproken, formuleerde het Trefpunt een aantal
kritiekpunten.
‘Het fenomeen dat vanuit de staat gezien aan de orde is, is
terrorisme en niet de islam’
1. Aanvankelijk was een aantal leden van Trefpunt aangenaam getroffen
door de poging in het hoofdstuk ‘Islamitisch fundamentalisme slecht
verstaan’ om weg te blijven van de polarisatie van Bush en Verdonk en te
zoeken naar gemeenschappelijke waarden. Maar gaandeweg de discussie
werden vraagtekens gezet bij dit hoofdstuk. Moeten er vanuit een
politieke partij uitspraken worden gedaan over bepaalde houdingen of
uitingen van een geloof? Wij denken van niet. Uiteraard wel over
praktische uitwerkingen en effecten daarvan in de samenleving. Politieke
partijen moeten spreken over aangelegenheden van de staat en de
samenleving, niet over aangelegenheden van godsdienst. Het fenomeen dat
vanuit de staat gezien aan de orde is, is terrorisme en niet de islam.
Wij denken dat we in Nederland niet goed weten om te gaan met
levensbeschouwelijke pluriformiteit. Zo wordt in het hoofdstuk gezegd
dat gezocht moet worden naar gemeenschappelijke waarden die de
Nederlandse samenleving vormen. Alsof die waarden als een eenheid zijn
te benoemen. Is het niet beter de pluriformiteit te benoemen?
Het hoofdstuk richt zich tegen fundamentalisme. Maar de PvdA zal toch
geen probleem hebben met religieus fundamentalisme of een conservatief
geloof als zodanig? Het gaat hier toch om het gebruik van geweld? De
analyse dat geweld voortkomt uit religieus gefundeerd fundamentalisme
lijkt ons evenmin correct: het gaat om politiek extremisme. Ook het
spreken over de politieke islam is in dit verband een valkuil en leidt
niet tot een goed begrip voor de ontwikkelingen die zich voordoen in
landen met een overwegend islamitische bevolking.
Het becommentariëren van de islam door een politieke partij draagt bij
aan politisering van de islam. Een ander probleem dat wij met dit
hoofdstuk hebben, is dat de uitkomst van het debat met moslims al van
tevoren vast staat. Er moet vanuit de politiek geen externe druk op
interne geloofsdiscussie worden gelegd, omdat dit de zuiverende werking
van interne gesprekken binnen een geloof kan belemmeren.
Tenslotte vinden wij het te makkelijk het “oppervlakkig
multiculturalisme uit het verleden” te veroordelen. Uiteraard moet
oppervlakkigheid worden bestreden, maar met een dergelijke zinsnede
wordt multiculturaliteit als waarde ten onrechte onderuit gehaald.
2. De nota is te volgend ten opzichte van de VS en onvoldoende actief in
de richting van de EU. Er is sprake van een opvallend milde toon als het
om de VS gaat. Natuurlijk is overtuigen en dialogiseren goed, maar je
eigen standpunt moet daartoe des te duidelijker worden neerzet. Dit
geldt ook voor de verhouding EU-VS. Europa moet niet aanvullend zijn op
een sturende VS, maar eigen standpunten innemen.
Wij begrijpen ook niet waarom de nota de terminologie “schurkenstaten”
van Bush overneemt.
Wij kunnen ons heel goed vinden in de karakterisering van de EU als een
civiele supermacht. De EU moet inderdaad met niet-militaire instrumenten
vrede en stabiliteit stichten. Maar bij de aanbevelingen wordt dan niet
scherp gezegd hoe Europa moet handelen en hoe Europa op moet treden in
bijvoorbeeld de regio van het voormalige Joegoslavië.
Enkele andere punten vallen ons ook op. Waarom wordt niet expliciet
gezegd dat Israël een kernwapenstaat is? Waarom wordt Cyprus niet
genoemd als het over Turkije gaat? Het is een gemiste kans dat er niet
gesproken wordt over hoe de bezetting van grondgebied door een
kandidaat-lid vreedzaam kan worden opgelost.
3. Dat de nota het principe van brede veiligheid als uitgangspunt blijft
hanteren, lijkt ons zeer terecht. Wel worden in de opsomming van de
onderwerpen die onder de brede benadering zouden vallen, punten genoemd
die later niet terugkomen, zoals milieubederf, grootschalige
infectieziekten en de verdeling van energiebronnen.
Het rapport Vreedzaam Veilig is
hier te vinden op de site van de PvdA.
|
