In memoriam David van Ooijen (1939-2006)
Door André Lascaris
In de nacht van 7 op 8 november stierf in het Dominicanenklooster te
Huissen – veel te jong – David van Ooijen. Hij was voor de PvdA lid van
de Tweede Kamer van 1971 tot 1986, van 1986 tot 1993 lid van de Eerste
Kamer en vóór 1971 lid van de provinciale Staten van Gelderland. Hij was
verscheidene jaren lid van het Trefpunt PvdA en levensovertuiging.
David van Ooijen was de laatste rooms-katholieke priester in het
Nederlandse parlement.
Hij werd geboren in een katholiek gezin. Zijn vader, arbeider bij de
Calvé fabrieken, was een man met een groot gevoel voor recht en onrecht,
die bij het verschijnen van het Mandement zei dat de bisschoppen een
vergissing maakten. David werd eerst onderwijzer. In 1961 trad hij in
bij de Orde der Dominicanen- officieel heet zij ‘Orde der Predikers’. Ze
is gericht op heelwording van mensen en hecht omwille van de prediking
grote waarde aan studie. Vanaf haar stichting in 1216 in Toulouse heeft
zij een democratische structuur. In 1968 werd hij priester gewijd. Al
vroeg werd hij gekozen tot lid van het algemeen bestuur van zijn Orde in
Nederland. Hij werd vormingsleider in het Dominicanenklooster annex
vormingscentrum te Huissen, een stadje in de Over Betuwe.
Inmiddels was hij in 1966 lid geworden van de PvdA. Hij slaagde erin
een ‘Progressief Akkoord’ tot stand te brengen in de dorpse politiek van
Huissen. Hij werd lid van de Gelderse Staten en vervolgens vroeg Joop
den Uyl hem zich kandidaat te stellen voor de Tweede Kamer. David gold
als een man van de basis, die zich vooral met onderwijs en
minderhedenbeleid bezighield. Hij was onder meer voorzitter van de vaste
Kamercommissie voor Onderwijs. Voor het grote publiek niet zo bekend,
maar zeer bekend in de onderwijswereld; zijn portret was een van de
meest opgevraagde foto’s. Hij bracht enkele initiatiefwetten tot stand,
waaronder een wijziging van de Woonwagenwet.
Wanneer hij het woord nam in de fractie van de Partij van de Arbeid,
gaf hij wijs en bedachtzaam, bijna schuchter, zijn visie. Hij vond dan
steeds een luisterend oor – het ging vaak over principiële kwesties,
maar andere keren weer over heel praktische. Joop den Uyl raadpleegde
hem graag inzake principiële vragen. Soms nam hij een positie in die
afweek van de meerderheid van zijn fractie: hij was atoompacifist,
stemde tegen de artikelen van de begroting van Defensie die verband
hielden met kernbewapening, en tegen de abortuswet, stemde voor de
opzegging van het NAVO-verdrag en voor vrijlating van de Drie van Breda.
De opstelling van de PvdA in ethische kwesties vond hij vaak te
liberaal. Hij was in de Tweede en Eerste Kamer zeer gezien, al kon hij
scherp naar voren komen. Namens de Kamers was hij lid van de
parlementaire organen van Unesco, Raad van Europa, Benelux en
Nederlandse Taalunie. Daarnaast was hij bestuurslid van talrijke
maatschappelijke instellingen in en buiten Nederland.
Na zijn lidmaatschap van de Tweede Kamer werd hij lid van de Eerste
Kamer en combineerde dat vijf jaar lang met lidmaatschap van het college
van bestuur van de Open Universiteit. Vervolgens schreef hij zijn
proefschrift over een eeuw lang Nederlands woonwagenbeleid. In de titel
hoor je zijn verontwaardiging doorklinken: ‘Je moet weg, hier komen
mensen wonen’, een titel ontleend aan een opmerking van een toeschouwer
bij een ontruiming van een woonwagencentrum. Hij legde het lidmaatschap
van de Eerste Kamer, waar hij vier jaar vice-voorzitter van de fractie
was, neer, toen zijn medebroeders hem in 1993 tot provinciale overste
kozen. Zij herkozen hem voor een tweede termijn in 1997. In die jaren
was David bestuurslid van de Konferentie van Nederlandse Religieuzen (KNR)
en van de Bisschoppelijke Beleidsadviescommissie (BBK), het hoogste
adviesorgaan van de bisschoppen. Hij was het vaak niet eens met de
bisschoppen, maar slaagde er goed in regelingen met hen te treffen. In
2001 keerde hij terug naar zijn oude liefde: lesgeven, nu als hoogleraar
sociale studies op het Angelicum, de Dominicaanse universiteit in Rome.
In een boek dat nog geredigeerd moet worden zal David ons vertellen
over kleine dingen die hij zag bij ‘grote’ mensen - een boek met
anekdoten over ontmoetingen met mensen uit de politiek en de kerk dat
hij schreef in het laatste jaar van zijn leven.
Hij was iemand die altijd de mens zag achter hun functie en achter de
structuren. Hij was vriendelijk en attent, maar trad ook op met veel lef
en kon woedende uitvallen over onrecht en over de mensen die dat
veroorzaakten. Toen vorig jaar de kanker zich openbaarde was hij diep
teleurgesteld. ‘Van leven ga je dood’ wist hij. Hij probeerde elke dag
intens te leven. Hij herkende zich in psalm 16: ‘Die ik mijn Heer noem,
staat mij voor ogen, ik wankel niet, zijn hand houd mij vast. Gij zult
mij leren te overleven’ Die psalm is met hem meegegaan de laatste
maanden van zijn leven. Hij herkende in de woorden van die psalm ook de
inspiratie die hem de wereld van de politiek had binnengevoerd.
Zijn heengaan wordt zeer betreurd door zijn medebroeders, vrienden en
familie. Op 13 november werd hij na een viering in de kloosterkapel van
de Dominicaanse communiteit te Huissen bijgezet in de grafkelder aldaar.
Moge zijn gedachtenis tot zegen zijn.
Dr. A.F. Lascaris is Dominicaan en een huisgenoot van David van
Ooijen; hij is lid van het Trefpunt PvdA en levensovertuiging.
|
