Actuele thema's

Eerdere thema's

Trefpunt nam deel aan congres ILRS

Verslag van Herman Noordegraaf, voorzitter Trefpunt

In het conferentieoord van de Noorse vakbeweging, gelegen in een schitterende natuur, op een half uur met de bus van de binnenstad van Oslo, vond van 30 juni tot 2 juli het driejaarlijks congres van de International League of Religious Socialists (ILRS) plaats.
Zo'n congres is een ontmoetingspunt van vertegenwoordigers van landelijke organisaties. Voor Nederland fungeert het Trefpunt van socialisme en levensovertuiging als zodanig. Er waren afgevaardigden uit Noorwegen, Zweden, Finland, Duitsland, Oostenrijk, Italië, Engeland, Nederland, de Verenigde Staten, de Dominicaanse Republiek en Zuid-Afrika.

De ILRS is een netwerkorganisatie, waarvan de doorwerking vooral afhankelijk is van de nationale organisaties. Het congres kende zoals gebruikelijk twee onderdelen: een bestuurlijk en een inhoudelijk. Het eerste omvatte zaken als de verkiezing van leden van het Uitvoerend Comité, het verslag van de secretaris, het financiële verslag (Johan van Workum is al vele jaren penningmeester van de ILRS), het werkplan voor de komende periode en verslagen uit de diverse landen. Wat betreft de verkiezing van leden van het Uitvoerend Comité valt vooral de herverkiezing van Pär Axel Sahlberg te memoreren. Hij was lid van het Zweedse parlement, maar was niet herkiesbaar bij de verkiezingen van 17 september 2006. Wat betreft de landen meld ik dat in vrijwel alle landen de afdelingen betrokken zijn bij interreligieuze activiteiten in relatie tot de sociaal-democratie. Soms zijn de nationale organisaties interlevensbeschouwelijk (zoals in Nederland en Zuid-Afrika), soms is er sprake van afzonderlijke moslimgroepen, maar overal is er openheid en contact.

Zoals de opsomming van de vertegenwoordigde landen laat zien, is de ILRS vooral een verzameling van organisaties uit West-Europa. Helaas zijn enige organisaties in Oost-Europa niet van de grond gekomen. Des te verheugender is het dat er nu contacten zijn in Brazilië, Argentinië, Costa Rica, Canada en de Filippijnen die er mogelijk toe zullen leiden dat we op het congres in 2009 aanvragen uit enige van deze landen voor het lidmaatschap tegemoet kunnen zien.
Het onderwerp globalisering werd ingeleid door sprekers uit Costa Rica, de Filippijnen, Zuid-Afrika, India, Zweden, Noorwegen en Canada.
Om enige achtergronden duidelijk te maken: de spreker uit de Filippijnen, Ronalda Llamas, is secretaris van de Citizens Action Party, een brede coalitie van groepen uit verschillende progressieve tradities. Deze partij die uitdrukkelijk kiest voor democratie in de eigen partij en in de Filippijnen is een groeiende beweging van onderop die een 'participatoir socialisme' voorstaat en ondemocratische ontwikkelingen bij voortduring aan de kaak stelt. Llamas kende Nederland: hij heeft een keer een PvdA-congres meegemaakt, met Wouter Bos en Michiel van Hulten gesproken. Zijn beweging krijgt steun van de Oxfam-Novib.
Nog een ander markant spreker was de hindu Swami (religieuze leider) Agnivesh, gehuld in oranje gewaad, volstrekt vegetariër die 's ochtends in de buitenlucht zijn spirituele oefeningen deed. Sterk beïnvloed door Gandhi is hij in India één van de leidende figuren tegen kinderarbeid, waarover hij indringend wist te vertellen. Voorts zet hij zich in tegen onderdrukking van vrouwen en allerlei andere vormen van onderdrukking. Van 1994 tot 2004 was hij voorzitter van het United Trust Fund on Contemporary Forms of Slavery. Hij pleitte voor een 'veda-socialisme', dat uitgaat van de gelijkwaardigheid van alle mensen. Daarmee wees hij uitdrukkelijk het kastenstelsel af. Hij keerde zich in zijn uiteenzetting tegen het westers cultureel imperialisme en de alles doordringende kracht van de markt, die zijns inziens alle hogere menselijke en spirituele waarden negeert.
Charmant gebracht, maar vol uitdaging was de lezing van Irshad Manji, lesbisch Canadese journaliste van Maleise afkomst. Zij betitelde zichzelf als een ‘moslim refusenik’: zij wenst een kritische moslima te zijn. Zij vertelde hoe zij als jong meisje kritische vragen aan haar moeder was begonnen te stellen waarbij allerlei vanzelfsprekendheden ter discussie kwamen, ook wat de positie van de vrouw betreft. Zij bestudeerde grondig de Koran. Zij bleef echter de islam trouw en heeft daarmee dus een andere keuze gemaakt dan Ayaan Hirsi Ali. Zij levert kritiek van binnenuit. Dat is haar niet door iedereen in dank afgenomen getuige de reacties die haar boek The Trouble with Islam Today (eerste editie 2004; er verscheen ook een Nederlandse vertaling).
Het debat leidde tot de aanname van een tien puntenprogramma, dat hieronder te vinden is en dat goed de gedachten van sprekers en het congres weergeeft.

Tien wegen naar een betere wereld; op weg naar sociale globalisering

Op het ILRS-congres van zomer 2006 is een document opgesteld over de vraag hoe globalisering een sociaal proces kan worden. Onderstaande tien punten zijn een samenvatting van dit grotere document; tien wegen om tot een betere wereld te komen.

1. We leven in één wereld.
Er is slechts één wereldsamenleving en we hebben elkaar nodig.

2. Globalisering moet meer betekenen dan dat er “één wereldmarkt” is.
Sociale globalisering betekent dat er gewerkt wordt aan duurzame ontwikkeling, sociale verantwoordelijkheid, economische voorspoed voor iedereen, gelijkheid tussen mannen en vrouwen en goed bestuur.

3. We moeten democratie beter leren begrijpen en beter gebruiken.
Er worden lokaal, regionaal en nationaal hoge eisen gesteld aan democratie, dat wil zeggen aan het niveau van participatie en aan de legitimiteit van de geldende vormen van democratie. Sociale bewegingen en anti-globaliseringsbewegingen dragen bij aan een nieuw begrip van democratie, maar hebben tegelijk moeite zich aan te passen aan het representatieve model van democratie. De ILRS moet bijdragen aan beter begrip en gebruik van democratie, en samen met de Socialistische Internationale deelnemen aan een proces van opnieuw bouwen en revitaliseren van goed bestuur van onze internationale instituties.

4. Duurzame ontwikkeling is de werkelijke opgave bij het werken aan een betere wereld.
Vooruitgang in deze wereld mag niet ten koste gaan van de mogelijkheden van komende generaties om net als wij van de aarde te profiteren en ook zelf vooruit te kunnen komen. We moeten ook mogelijkheden vinden de schuld die we al hebben opgebouwd, terug te betalen. In deze kapitalistische tijd moeten we onze keus voor de natuur en voor het menselijk leven volledig betrekken bij de vraag of we succes hebben of falen.

5. Mensenrechten zijn essentieel voor de agenda van globalisering.
Het moderne leven komt in conflict met de vroegere soevereine en onafhankelijke staat. Vandaag de dag kan de wereld eenvoudigweg niet accepteren dat een brute dictator zijn volk onderdrukt. Interventie door de internationale gemeenschap kan nodig zijn als het om genocide of andere bedreigingen gaat. Mensen hebben fundamentele rechten – deze rechten handhaven is een verantwoordelijkheid van iedereen op deze wereld. Dat brengt met zich mee dat landen moeten zorgen voor onderwijs voor iedereen en de mogelijkheden moeten scheppen voor ieders persoonlijke ontwikkeling. Het toekomstige welzijn van de werkende bevolking is helemaal afhankelijk van de vraag hoe goed een land zijn bevolking, met name de jeugd, kan voorbereiden om van hun recht als producent en consument gebruik te maken in de economische uitdagingen van een mondiale samenleving.

6. Bestrijden van armoede is niet te scheiden van alle andere politieke doelstellingen.
Door de ernst van de situatie en door de Millenniumdoelen van de VN hebben nationale en internationale inspanningen om armoede te bestrijden alle aandacht van onze politici en staan op de internationale agenda. Armoedebestrijding is een kwestie van geld, maar het net zo goed een kwestie van mentaliteit en mogelijkheden om aan duurzaamheid te werken. De hele samenleving is erbij betrokken, nationaal, regionaal en international.

7. Samenwerking en vrede moeten belangrijker worden dan voorbije conflicten.
Niemand heeft baat bij het idee van de botsing van beschavingen. Wij steunen het idee van allianties van beschavingen. Als wereldburgers zeggen we dat er maar een mensheid is. Er is geen vrede zonder rechtvaardigheid en zonder vrede zal er geen recht zijn. Ook is waar dat er geen vrede kan zijn zonder ontwikkeling en het streven naar gelijkwaardigheid. Daarom is de rol van de VN bij het totstandbrengen van vrede, veiligheid en ontwikkeling crucial en moet worden gewaardeerd en gehandhaafd. We vragen ook het wereldwijd afschaffen van nucleaire wapens.

8. Markten moeten zo gereguleerd worden dat ze dienstbaar zijn aan menselijke noden en behoeften.
De internationale markt is een realiteit. Met met die realiteit is regulering niet alleen binnen landen nodig, maar ook mondiaal. We moeten markten zo organiseren, dat er gelijke toegang is voor iedereen. Tegelijkertijd moet er genoeg ruimte zijn voor een opkomende economie om geleidelijk in de mondiale markt te worden opgenomen. In onze analyse van de wereldeconomie moet de productieve sector vanuit verschillende gezichtpunten worden bekeken. Op korte termijn moeten we vanuit het gezichtpunt van basisbehoeften de informele of zwarte markt accepteren als die wordt gebruikt door mensen om te kunnen overleven. Op lange termijn moet het doel zijn deze informele sector op te nemen in een open en formeel erkend deel van de economie. Dat is nodig voor regulering, bescherming, persoonlijke veiligheid, en vanwege de gemeenschapszin binnen een samenleving, ten behoeve van belastingheffing en toegang tot de economie.

9. Mensen behoren democratische controle te hebben over hun eigen hulpbronnen.
We worden nu geconfronteerd met zeer uitgesproken gevallen van privatisering van dingen die min of meer worden beschouwd als free lunches. Speciaal gaat het om het uitbesteden van drinkwater en waterinfrastructuur, waardoor deze kwestie een kritisch punt heeft bereikt. Deze veranderingen hebben zich voorgedaan in zowel ontwikkelde landen als in ontwikkelingslanden en landen in transitie. Aan de ene kant is er voor landen de noodzaak investeringen aan te trekken, aan de andere kant is er een ondubbelzinnig risico dat de meest noodzakelijke hulpbronnen in handen komen van buitenlandse bedrijven en niet meer democratische gecontroleerd worden. Het zal nodig zijn deze sectoren buiten het bereik van de markt te houden en ze te regelen op een sociaal en duurzaam verantwoorde manier.

10. Een echt mondiale samenleving is een tolerante samenleving.
Een multiculturele samenleving met een variëteit aan geloven komt niet automatisch tot stand, maar vergt gewetensvolle arbeid om alle verschillende achtergronden samen te smelten in een nieuwe tolerante samenleving. We zullen geen negatieve gedragsregels accepteren van groepen mensen; niet van geseculariseerde mensen ten opzichte van religieuze mensen, noch van gelovigen ten opzichte van seculariseerde mensen of andere geloven.
Vrijheid van godsdienst behoort tot het fundament van de moderne samenleving. Maar religieuze vrijheid is niet grenzeloos; de grenzen moeten betrekking hebben op zowel de gemeenschappelijke waarden en mensenrechten binnen de (seculiere) samenleving als op de gewijde elementen van verschillende geloven. Vanuit het gedeelde idee dat de mens een geestelijk wezen is, willen we samen op zoek naar eenheid in verscheidenheid.

Zie ook: socialglobalisation.org/