Actuele thema's

Eerdere thema's

Brief aan de PvdA-programcommissie 2010

Aanbevelingen voor het verkiezingsprogramma 2010-2014

Binnen Trefpunt PvdA en levensovertuiging hebben we gesproken over input van onze kant in het verkiezingsprogramma. Wij hebben er alle vertrouwen in dat de commissie tot een goed concept-programma zal komen. We hebben ook met instemming kennis genomen van een aantal redes en optredens van Wouter Bos waarin hij de afgelopen tijd inhoudelijke lijnen schetste. Wij willen slechts enkele punten onder jullie aandacht brengen die vanuit onze invalshoek speciale aandacht vereisen:

1. Het program moet ook een visie bevatten op het goede leven, op het type samenleving dat de sociaal-democratie voor ogen staat, op het type verzorgingsstaat dat we nastreven. Emancipatie en individualisering zijn voor de PvdA geen einddoelen, maar moeten verbonden worden met verantwoordelijkheid voor anderen en voor de wereld om je heen, onder meer voor armoede en milieu.

2. Democratie is mede een middel om verschillen tussen fundamentele zingevingssystemen op vreedzame wijze te reguleren. Het is belangrijk dat de samenleving en de politiek deze betekenis van fundamentele zingeving voor mensen, individueel en in collectief verband, onderkent en in beleid tot uitdrukking brengt, zonder een fundamentele zingeving op te leggen. De overheid schept de voorwaarden dat mensen individueel en in collectief verband deze fundamentele zingeving kunnen beleven en tot uitdrukking brengen. Democratie, tolerantie, de scheiding van kerk en staat, grondrechten als de vrijheid van godsdienst en levensbeschouwing, meningsuiting, vereniging, onderwijs zijn daar voorbeelden van.

3. De PvdA streeft een breed welvaartsbegrip na waarin niet alleen het het bruto binnenlands product per hoofd van de bevolking is opgenomen, maar ook elementen als solidariteit, goed onderwijs, goede zorg, rust, ruimte, aandacht voor elkaar, natuurwaarden, schoonheid. De instrumenten om de welvaart te meten, bevatten ook die elementen. Economische groei is voor de sociaal-democratie geen doel op zichzelf.

4. De PvdA verzet zich tegen economisering van het denken. Niet economische principes moeten het leven en de samenleving beheersen, maar ethische uitgangspunten moeten het economisch proces en het economisch beleid beheersen. De mondialisering van de economie staat voor de PvdA op zichzelf niet ter discussie. Maar de partij verzet zich ertegen dat een steeds groter deel van het maatschappelijk leven – sport, media, cultuur, onderwijs, sociale zekerheid, zorg – onder commerciële invloed en buiten het publieke domein raken.

5. Het behoud van de aarde beheerst onze politiek, ook internationaal. De overheid bevordert groene wetenschap, groene investeringen door particulieren, groene productiemethodes, verdere vergroening van het fiscale stelsel, stimuleren van groene energie en een groen ruimtelijk-, verkeers- en vervoersbeleid.

6. Internationale samenwerking staat in teken van de crises op het gebied van het klimaat, de energievoorziening, de biodiversiteit, de voedselvoorziening door landbouw en visserij, de beschikbaarheid van zoet water en het productiever gebruik van andere natuurlijke hulpbronnen en grondstoffen. Voor internationale samenwerking is jaarlijks tenminste 0,8% van het BNP beschikbaar.

7. De taak van de overheid is het stellen van normen voor inkomens, de financiële dienstverlening, toezicht op banken en financiële instellingen.

8. De overheid heeft een verantwoordelijkheid voor niet uitzetbare asielzoekers. Als mensen – om welke reden dan ook – ons land niet uitgezet kunnen worden, dient de overheid zich, op grond van humanitaire overwegingen, over hen te ontfermen. Dat is een basisprincipe van onze beschaving.

9. De Nederlandse regering zet zich actief in voor een kernwapenvrije wereld.

Tot slot nog enkele algemene opmerkingen die bij het schrijven van het programma op de achtergrond van belang zijn: Het valt ons op dat de maatschappelijke discussie over de plaats van godsdienst en levensovertuiging in het publieke domein aan het verharden is. Antireligieuze sentimenten, en in elk geval gebrek aan kennis van zaken op het terrein van godsdienst en levensbeschouwing, spelen daarbij een rol. Wat ons betreft doet de PvdA doet niet mee aan het terugdringen naar de privésfeer van religie en levensbeschouwing. Het is niet aan de politiek om te bepalen of godsdienst en levensovertuiging een privézaak zijn. Als burgers die dergelijke overtuigingen aanhangen zich daarmee ook in het publieke domein willen manifesteren, is dat hun zaak. Wij beschouwen het als anti-democratisch, wanneer politici de opvattingen en inbreng van gelovigen en humanisten diskwalificeren, enkel en alleen omdat deze op hun levensovertuiging zijn gebaseerd. In een democratie bepalen mensen dat zelf.

Ook in de politiek overheerst het beeld van kerken en levensbeschouwelijke organisaties als instellingen die op hun retour zijn en waarmee niet meer gerekend hoeft te worden. Kerken en levensbeschouwelijke organisaties vormen nog altijd veruit de grootse sector in de civiele samenleving. (Volgens het CBS beschouwde in 2008 58 procent van de Nederlandse bevolking boven de 18 jaar zich als kerkelijk, 4 procent was moslim, 5 procent behoorde tot andere gezindten. De eigen registratie van de kerken biedt lagere cijfers, 6.2 miljoen kerkleden per 31 december 2007, waarbij een aantal kerkgenootschappen niet is meegeteld. Het aantal regelmatige kerkgangers, bijna elke zondag, ligt rond één miljoen. Het wekelijks moskeebezoek ligt volgens het CBS bij moslims op 24 procent.).