Zwitserland: gedeeld verleden, verdeelde toekomst?
Door Mijnke Bosman, Voorzitter Zingeving.net
Herinnert u het zich nog? Verdeeld verleden, gedeelde toekomst was de
titel van de integratienota van de Partij van de Arbeid, die is
aangenomen door het congres in maart 2009. In de partij was voorafgaand
aan het congres veel kritiek op de nota. Werd de situatie van de nieuwe
Nederlanders niet te zwart afgeschilderd? Velen onder hen voelen zich
toch al jaren volwaardig deel van de Nederlandse samenleving en dragen
hun steentje volop bij. Natuurlijk, het kan altijd meer en beter. Er is
een groep die achterblijft en dat probleem moet niet worden onderschat,
maar uitgangspunt voor veel PvdA-leden bleek: als ze er zijn, zijn ze
welkom. Ze moeten zich vanzelfsprekend houden aan de regels van onze
rechtstaat, maar daar hebben ze zelf ook belang bij. Want binnen die
rechtsstaat zijn de vrijheid van meningsuiting en van godsdienst
geregeld.
Op grond van de discussie in de partij heeft het Partijbestuur de eerste
versie van de nota aangepast en uiteindelijk ligt er nu een stuk dat
heel bruikbaar is als uitgangspunt voor verdere discussie en voor het
maken van beleid.
Islam
In Verdeeld verleden, gedeelde toekomst wordt ook een en ander gezegd
over de islam.
’De islam hoort van nu af aan bij ons land en we moeten zorgen dat het
een Nederlandse islam wordt. Dat wil zeggen passend binnen de
Nederlandse rechtsstaat, dus met respect voor democratie en de scheiding
van kerk en staat, en aansluitend bij gedeelde normen en waarden, zoals
de gelijkwaardigheid van man en vrouw.’
De islam hoort van nu af aan bij ons land. Dat wil zeggen, dat moslims
de mogelijkheid moeten krijgen om binnen de regelgeving van onze
rechtsstaat hun godsdienst op hun manier vorm te geven en te belijden.
Ze moeten eigen ruimtes krijgen die ze mogen bouwen en inrichten zoals
dat past bij hun traditie. Ze hoeven geen kerktoren naast hun moskee
zetten, omdat wij Nederlanders nu eenmaal gewend zijn aan die boven veel
andere bouwsels uitstekende beeldbepalende elementen in stad en land. Ze
hebben recht op een minaret.
De Zwitsers blijken daar anders over te denken. Een referendum over een
verbod van het bouwen van minaretten werd tegen de verwachting in met
een meerderheid aanvaard. Peilingen vooraf gaven aan dat er een
minderheid voor dit verbod zou zijn. Maar het gedrag in het stemhokje
bleek anders. De Zwitserse regering zit er mee in haar maag. Voor het
imago van Zwitserland is het geen beste beurt. Je kunt je afvragen of
het geen tijd wordt dat de Wereldraad van Kerken haar al langer
bestaande plannen voor een verhuizing uit Zwitserland nu maar eens
uitvoert en vertrekt naar een land waar de door de Wereldraad inmiddels
omarmde dialoog met moslims betere kansen heeft.
Ongeveer zes procent van de Zwitserse bevolking is moslim. Ze hebben
welgeteld vier minaretten, die ze ongetwijfeld in overeenstemming met de
Zwitserse regelingen op het gebied van de ruimtelijke ordening hebben
neergezet. De meest verbijsterende opmerking in alle reportages was dan
ook dat ‘we toch ook niet overal kerken mogen bouwen’. Nee, vast niet,
maar dat geldt evenzeer voor moskeeën met toebehoren.
Verdeelde toekomst
De Zwitserse moslims lijken zich doodongelukkig voelen. De uitslag
van het referendum maakt duidelijk dat er in Zwitserland sprake zal zijn
van een verdeelde toekomst. Een meerderheid van de bevolking blijkt niet
te accepteren dat er een Zwitserse islam ontstaat die dezelfde rechten
krijgt als de dominante christelijke religie. Misschien dachten de
moslims in Zwitserland wel dat ze een gedeeld verleden hadden en dat ze
welkom waren. Dat beeld is nu aan stukken geslagen.
Er zal nog wel een en ander volgen. Zeker zal worden geprobeerd om
uitspraken te ontlokken aan gezaghebbende internationale organen dat de
uitslag van dit referendum niet strookt met de rechten van de mens, met
het recht op godsdienstvrijheid en wat niet al. Misschien lukt dat en
dat is dan mooi. Maar het zal de indruk die nu is ontstaan dat Zwitsers
in meerderheid niets moeten hebben van de moslims in hun midden niet
kunnen wegnemen.
Smeltkroes
Gelukkig denkt de PvdA er anders over. Maar ook in Nederland blijft
het oppassen dat de anti-islam stemming niet de overhand krijgt. Recent
was er nog een relletje in de Provinciale Staten van Gelderland omdat de
SGP-fractievoorzitter in een debat met het Wetenschappelijk Bureau van
de VVD meende te moeten opmerken dat de stichting van islamitische
scholen niet zou moeten vallen onder artikel 23 van de Grondwet. Dat
artikel zou niet slaan op de islam, omdat er geen moslims waren toen het
werd opgesteld! Ook stelde hij dat hij een foto van een brandende moskee
wel mooi vond en dat er – wat hem betreft – geen enkele moskee in
Nederland bij zou moeten komen. Kortom, deze SGP-er toonde zich een
goede volgeling van Geert Wilders. Hij heeft zijn excuses aangeboden
over wat hij noemde zijn onbezonnen woorden, maar ik vrees dat hij er in
de binnenkamer en in het stemhokje nog steeds zo over denkt. Hij is vast
ook tegen de bouw van minaretten. En dan is hij niet de enige. Zojuist
kwam het bericht binnen, dat op de website van de krant De Gelderlander
de stelling: ook in Nederland moet een minarettenverbod komen, door 52
procent van de inzenders met ja wordt beantwoord.
Het integratiedebat is en blijft lastig. Velen willen Nederland graag
houden zoals het was. Waar denken we dan aan? Aan de jaren vijftig van
de vorige eeuw? Geleidelijk is Nederland een smeltkroes geworden van
allerlei culturen en religies. Daar zullen we mee moeten leven. We
kunnen beter werken aan een gedeelde toekomst dan blijven wijzen op het
verdeelde verleden. De PvdA-notitie geeft daarvoor bruikbare handvatten.
|
